Geen kinderen. Gedeelde verantwoordelijkheid?

 

De seksuele revolutie van de Jaren 60 beloofde ons zorgeloze seks en, met de uitvinding van de pil, een sterkere positie voor vrouwen in de samenleving. Ze maakte die belofte niet helemaal waar; meer dan een halve eeuw later is zelfs beschermde seks zelden risico-vrij. Het zijn nog steeds de vrouwen die met de gevolgen moeten leven, van vervelende bijwerkingen van anticonceptie tot zwangerschap. We hebben anno nu wel zelfrijdende auto’s, maar nog steeds geen perfecte anticonceptie.


Zelfs in Nederland, neergezet in reisgidsen als voorloper op seksueel gebied en land met de beste gezondheidszorg van Europa, is de kans dat een vrouw in haar leven een ongeplande zwangerschap krijgt 1 op 4. Dat maakt duidelijk dat er nogal wat haken en ogen aan anticonceptie zitten. Bij het gebruik van de anticonceptiepil maakt bijvoorbeeld bijna de helft van de vrouwen zich nog steeds zorgen over zwangerschap . Ook wil ongeveer vijftien op de honderd vrouwen die de pil gebruiken stoppen, blijkt uit onderzoek gedaan door het Kenniscentrum Seksualiteit Rutgers.
De anticonceptie methode waar mensen dan wel het meest tevreden over zijn? Met een score van 4,7 op een schaal van 1 tot 5 is dat sterilisatie van de man. Toch is het normaal voor mannen om de verantwoordelijkheid voor anticonceptie bij de vrouw te laten liggen. Mannen hebben dan ook niet zoveel opties: in de standaard richtlijn voor Nederlandse huisartsen worden negen vormen van anticonceptie voor vrouwen beschreven, waarvan er geen een slagingspercentage lager dan 90% heeft. Mannen daarentegen hebben twee mogelijkheden om zwangerschap te voorkomen: condoomgebruik (wat in ongeveer 1 van de 5 gevallen niet werkt) en sterilisatie (dat in ongeveer 1 op de 100 gevallen niet werkt). Beide opties zijn  niet ideaal.
De perfecte anticonceptie methode komt wel steeds dichterbij. Een wetenschapper uit India, Suja Guha, heeft in 1979 non-hormonale anticonceptie voor mannen uitgevonden, slechts twintig jaar nadat de pil was uitgevonden. Het werkt net als een sterilisatie voor 10 jaar, zou bijna perfect werken, heeft geen bijwerkingen, en kan elk moment ongedaan gemaakt worden. Deze methode wordt nu  klinisch getest in India. Er zijn wat twijfels over hoe effectief deze methode eigenlijk is en over mogelijke negatieve lange termijn gevolgen, maar het lijkt te werken. Er zijn mannen in India die de methode al zo’n 15 jaar gebruiken, met succes.
De Parsemus Foundation, een Amerikaanse non-profit dat zich richt op het doorgaan met verwaarloosd medisch onderzoek, wil anticonceptie voor mannen naar de Verenigde Staten halen. Omdat de klinische testen in India niet voldoen aan de eisen van de Amerikaanse FDA (Food and Drugs Administration) konden ze met de testen in de VS weer van voren af aan beginnen. De anticonceptie voor mannen heet Vasalgel.
Vasalgel wordt als gel geïnjecteerd in de vas deferens (buis waar sperma doorheen gaat). Als het er eenmaal in zit dan blijft het daar tot het er uit wordt gespoeld. Daar vernietigt het de sperma cellen en voorkomt zo de zwangerschap. De procedure vind plaats in het ziekenhuis, onder lokale verdoving, maar omdat er over het algemeen geen scalpels bij komen kijken wordt het niet gezien als chirurgische procedure. Voor een gedetailleerdere uitleg, kijk de video hieronder (om de procedure in het echt te zien, klik hier).

Waarom is deze methode nog niet beschikbaar?

Rob Beerthuizen, een gynaecoloog die voor de website Anticonceptie Online werkt en onderzoek heeft gedaan naar anticonceptie voor mannen, is er niet helemaal van overtuigd dat Vasalgel uiteindelijk op de markt zal komen. Hij zegt dat experimenten met anticonceptie makkelijker uit te voeren zijn met vrouwen: “dat onderzoek is simpel, vrouwen worden zwanger of niet. Voor mannen is er niet zo’n eindpunt.”
Buiten dat heerst er volgens Beerthuizen een Calvinistische mindset in Nederland, gericht op goedkope en conservatieve producten. Dat zorgt ervoor dat de anticonceptie pil die de huisarts vandaag voorschrijft dezelfde is die ze 40 jaar geleden voorschreef, in plaats van een nieuwere en betere maar duurdere optie, volgens Beerthuizen. Hij voegt toe dat “[Nederland] vroeger een positie als pionier had, maar dat is allemaal veranderd.” En toch denkt hij dat anticonceptie misschien populair kan worden in Nederland, want “de Nederlandse man is best bereid om zijn deel te doen.” Dat is een beeld dat wordt bevestigd door de statistieken: Nederland is het land met het hoogste percentage sterilisaties ter wereld, volgens onderzoek van de Verenigde Naties. Nederland lijkt daarmee de ideale kandidaat voor een product als Vasalgel.

 

Maar zouden de Nederlanders wel klaar zijn voor Vasalgel?

De eerste halte op de weg naar anticonceptie is de huisarts. We vroegen twee huisartsen, beiden dorps dokters, wat zij van Vaselgel vinden en of zij het zouden aanraden aan hun patienten:

Dorieke Huijbregts, die voor praktijk Hoogezand-Sappemeer in de provincie Groningen werkt, verwacht dat er niet veel vraag naar Vasalgel zou zijn. “Mannen zijn bang voor castratie, een verlies van hun mannelijkheid,” zegt ze, wat voor haar betekent dat Vaselgel moeilijk te verkopen is. Ook al lezen mannen zich wel in, ze denken nog vaak dat sterilisatie een vorm van castratie is volgens Huijbregts.
Huijbregts zegt ook dat ze Vasalgel niet zo snel voor zou schrijven omdat “er heel betrouwbare methodes zijn voor vrouwen.” Ze legt uit dat anticonceptie voor vrouwen zichzelf al bewezen heeft: er zijn geen bijwerkingen bekend voor kinderen geboren na het stoppen met anticonceptie voor vrouwen bijvoorbeeld. Voor haar betekent dit dat het niet meer nodig is om met anticonceptie voor mannen te experimenteren, aangezien de garantie dat er ook later geen bijwerkingen zullen zijn daar nog niet is. Sowieso wordt anticonceptie nog steeds gezien als een zaak voor vrouwen zegt Huijbregts. Zelfs als mannen naar de praktijk komen voor anticonceptie—hun enige optie nu: een (permanente)sterilisatie—dan komen ze alleen omdat hun vrouwen ze hebben gestuurd en zeggen “nu ben jij aan de beurt.”
Sylvia de Meij, die bij huisartsenpraktijk Losser werkt in de provincie Overijssel, ziet hetzelfde in haar praktijk. Ze zegt dat wanneer mannen naar de praktijk komen voor anticonceptie “ze het niet van harte doen. Ze doen het omdat hun vrouwen gelijk hebben.” De Meij is het er mee eens dat Vasalgel misschien niet zo populair zou worden. Ze zegt dat het praktisch alleen vrouwen zijn die nu naar de praktijk komen voor anticonceptie en voegt er met een lach aan toe “dat zegt genoeg.” De Meij zou wel een voorstander van Vasalgel zijn als het in Nederland op de markt komt. Gevraagd of ze anticonceptie voor mannen dan ook actief aan zou gaan raden als het op de markt komt antwoord ze “ja, zeker wel.”
Na het doorspreken van anticonceptie opties met een huisarts raadt deze de patiënt aan om online op zoek te gaan naar meer informatie. De meeste online bronnen in de Nederland verwijzen door naar Sense, een website die probeert alle seks-gerelateerde vragen te beantwoorden. Ellie Oosterhuis is de directrice van Sense Noord Nederland.  Zij besluit, samen met Sjors Oosterbaan, de arts van Sense die gespecialiseerd is in seksuele gezondheid, welke vormen van anticonceptie worden uitgelegd op de website. Oosterhuis is voorzichtig optimistisch over de toekomst van Vasalgel: “we hebben nu al heel vaak over anticonceptie voor mannen gehoord en het is nog nooit echt op de markt gekomen.”
Oosterbaan is ook voorzichtig in haar optimisme: “[Vasalgel] heeft meer kans dan vorige methodes,” zegt ze. Hiermee refereert ze naar het feit dat Vasalgal, anders dan bijvoorbeeld de pil voor mannen, niet gebaseerd is op hormonen en daarom waarschijnlijk een stuk minder bijwerkingen zou hebben. “Het is een stap vooruit,” zegt ze. Al betwijfelt ze wel dat mannen Vasalgel op grote schaal zouden gaan gebruiken. Dit omdat “vrouwen de controle over anticonceptie niet snel uit handen zullen geven.” Maar, “als het een succesvolle methode was zou het al populair zijn in Nederland,” zegt Oosterbaan. “Er is geen land waar het sneller zou aanslaan.” Het probleem met het accepteren van anticonceptie voor mannen ligt vooral bij cultuur, want medisch gezien zou het gewoon werken.
Oosterbaan zegt dat Sense Vasalgel zou aanbieden maar wel op een andere manier in de markt zou zetten dan bijvoorbeeld de anticonceptiepil voor vrouwen. “[Vasalgel] zou worden aangeboden als een alternatief voor sterilisatie.” Dit komt doordat de pil, bijvoorbeeld, makkelijk is om mee te beginnen en te stoppen. Vasalgel blijft een medische procedure, en die kosten meer dan een pakje condooms in de supermarkt. Ook speelt mee dat de procedure niet 100% bewezen risico-vrij kan zijn totdat de eerste kinderen geboren na het stoppen met Vasalgel volgroeid zijn. Sommige medische specialisten vrezen een ramp als de Softenon kinderen en aarzelen, met dat in hun achterhoofd, om zich uit te spreken voor innovatieve methodes van anticonceptie.

 

Over het algemeen zijn de medische specialisten toch wel positief over Vasalgel. Maar wat zeggen ze op straat over Vasalgel?

[clip1-man (Engels)] https://youtu.be/b5gOUVTOlfM

“Zou je dan ook echt een operatie moeten doen? Dat is dan de reden dat ik het niet zou doen”

[clip2-man (Engels)] https://youtu.be/JDPhU29QBOE

“Vrouwen zijn degenen die de baby moeten dragen. Het is haar besluit, haar lichaam, en ik denk dat het haar verantwoordelijkheid is”

[clip1-vrouw (Engels)] https://youtu.be/bjQMt01PCWI

“Ik denk dat het de meeste mannen niet zoveel kan schelen, dus”

[clip2-vrouw (Engels)] https://youtu.be/Li4KvrVa9LM

“Ik denk dat de verantwoordelijkheid ook bij de man ligt. Maar, vertrouwen is een andere zaak, vertrouwen is heel moeilijk. Dus ik denk dat de verantwoordelijkheid van de man hier op hetzelfde level als dat van de vrouw ligt, maar ja, jij bent uiteindelijk degene die zwanger wordt.”

In de toekomst is het misschien niet meer zo normaal om de verantwoordelijkheid voor anticonceptie bij vrouwen te laten liggen. Nu het duidelijk is anticonceptie voor vrouwen veel ongewenste bijwerkingen kan hebben—doordat het bijna per definitie gebaseerd is op hormonen— worden argumenten van mannen die tegen anticonceptie voor hem zijn wel steeds zwakker.
Cultuur en seksuele identiteit zijn constant in verandering, en het is kan zijn dat de Nederlandse mannen wel klaar zijn om de verantwoordelijkheid voor anticonceptie snel op zich te nemen. Laten we hopen dat ze er in ieder geval klaar voor zijn wanneer Vasalgel—of een soortgelijke anticonceptie methode voor mannen—op de Nederlandse markt komt.

Bovenstaand artikel is geschreven voor het vak Online Magazine. Dit is een vertaalde versie. Oorspronkelijk is het in het Engels geschreven. Die versie is hier te vinden: https://thehookzine.wordpress.com/2015/06/04/shared-responsibility/. Meer voorbeelden van mijn werk in het Engels zijn te vinden in mijn online portfolio: https://mariavanloosdrecht.wordpress.com/.

 

 

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s